Dell Latitude C810 – страница 8

Инструкция к Ноутбуку Dell Latitude C810

2E409bk0.book Page 139 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

1 Slå av maskinen og eventuelt tilkoblet tilleggsutstyr.

2 Koble maskinen og eventuelt tilleggsutstyr fra strømuttaket for å

redusere risikoen for personskade eller elektrisk støt. Koble også alle

telefon- eller telekommunikasjonslinjer fra datamaskinen.

3 Fjern hovedbatteriet fra batterirommet, og fjern om nødvendig

sekundærbatteriet fra modulsporet.

4 Sørg for at du selv blir jordet ved å ta på den umalte metalloverflaten

på I/U-panelet på baksiden av datamaskinen.

Mens du arbeider må du med jevne mellomrom berøre kontaktpanelet

for å spre eventuell statisk elektrisitet som kan skade innebygde

komponenter.

Forebygge skader i forbindelse med elektrostatisk utladning

Statisk elektrisitet kan skade elektroniske komponenter inne i

datamaskinen. For å hindre skade som følger av statisk utladning, bør du

utlade statisk elektrisitet fra kroppen før du berører noen av datamaskinens

elektroniske komponenter, for eksempel en minnemodul. Du kan gjøre dette

ved å berøre en umalt metalloverflate på I/U-panelet på datamaskinen.

Så lenge du arbeider inne i datamaskinen, bør du fra tid til annen berøre

en I/U-kontakt for å fjerne eventuell statisk ladning som kroppen kan ha

samlet opp.

Du kan også utføre følgende trinn for å hindre skade i forbindelse med

elektrostatisk utladning:

Når du pakker ut en komponent som er følsom for statisk

elektrisitet, må du ikke ta komponenten ut av det antistatiske

innpakningsmaterialet før du er klar til å installere komponenten.

Like før du åpner den antistatiske innpakningen, må du sørge for

å utlade statisk elektrisitet fra kroppen.

Når du skal transportere en sensitiv komponent, må du først legge

den i en antistatisk beholder eller innpakning.

Håndter alle sensitive komponenter i omgivelser som er sikret mot

statisk elektrisitet. Bruk antistatiske golv- og bordmatter om mulig.

Følgende merknad kan vises i all Dell-dokumentasjon som en påminnelse

om sikkerhetsreglene:

MERKNAD: Se “Forebygge skader i forbindelse med elektrostatisk

utladning” i Veiledning for systeminformasjon.

Dell Latitude C810 - Systeminformasjon 139

2E409bk0.book Page 140 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Komme i gang

Gjør følgende når du skal installere datamaskinen:

1 Pakk ut boksen med tilbehør (se “Innhold i tilbehørsboksen”).

2 Legg innholdet i tilbehørsboksen til side. Dette vil du trenge for

å fullføre installasjonen av datamaskinen.

Tilbehørsesken inneholder også brukerdokumentasjon og eventuell

programvare eller ekstra maskinvare (for eksempel PC-kort, stasjoner

eller batterier) du har bestilt.

Innhold i tilbehørsboksen

www.dell.com | support.dell.com

1 Strømadapter 5 Kabel for valgfritt modem

2 Hetter til styrespake 6 Adapterkabel til TV/digitallyd

3 Strømkabel til strømadapter 7 Reisemodul

4 Dokumentasjon for

8 Drivere og verktøy-CD for

operativsystemet

datamaskinen

140 Dell Latitude C810 - Systeminformasjon

2E409bk0.book Page 141 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Koble til strømadapteren

Strømadaptertilkobling

Slå på maskinen

Du slår på maskinen ved å åpne skjermlokket og trykke på strømknappen

(se “Slå på maskinen”).

OBS!: Ikke sett maskinen i dokkstasjonen før den er slått på og av minst

én gang.

Dell Latitude C810 - Systeminformasjon 141

2E409bk0.book Page 142 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Slå på maskinen

www.dell.com | support.dell.com

142 Dell Latitude C810 - Systeminformasjon

2E409bk0.book Page 143 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Komponenter i datamaskinen

Sett forfra

1 Skjermlås 8 Berøringspute

2Skjerm 9Batteri

3 Statuslamper for system 10 Modulspor

4 Luftinntak 11 Styrespake og berøringsknapper

5 Statuslamper for tastatur 12 Dell™ AccessDirect™-tast

6 Tastatur 13 Strømknapp

7 Styrespake 14 Intern mikrofon

Dell Latitude C810 - Systeminformasjon 143

2E409bk0.book Page 144 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Sett fra høyre side

www.dell.com | support.dell.com

1 Høyttaler 6 IR-sensor

2 Valgfri nettverkskontakt 7 IEEE 1394-kontakt

3 Valgfri modemkontakt 8 Spor for PC-kort

4 Spor for sikkerhetskabel 9 Lydkontakter

5 Harddiskstasjonsbrønn 10 Luftinntak

144 Dell Latitude C810 - Systeminformasjon

2E409bk0.book Page 145 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Sett fra baksiden

1 Vifter 5 Dokkontakt

2 Strømadapterkontakt 6 Parallellkontakt

3 PS/2-kontakt (for mus, tastatur

7 Seriekontakt

eller numerisk tastatur)

4 Videokontakt 8 USB-kontakter

Dell Latitude C810 - Systeminformasjon 145

2E409bk0.book Page 146 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Sett fra venstre side

www.dell.com | support.dell.com

1 Hendel for fast optisk stasjon 4 Spor for sikkerhetskabel

2 Fast optisk stasjon 5 Høyttaler

3 Kontakt for S-video/TV-utdata

146 Dell Latitude C810 - Systeminformasjon

2E409bk0.book Page 147 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Bytte ut hovedbatteriet

ADVARSEL: Hvis du bruker feil type batterier, kan du risikere

brann eller eksplosjon. Du må bare skifte ut batteriet med et av

samme eller tilsvarende type fra Dell. Du kan bruke batteriet til

datamaskinen i alle datamaskiner i LatitudeC-familien, bortsett

fra datamaskinene Latitude CS eller CSx. Du må ikke prøve å

bruke batteriet i CS eller CSx, og du må ikke bruke et batteri

fra disse maskinene i datamaskinen.

MERKNAD: For å unngå tap av data må du ikke skifte ut batteriet mens

datamaskinen er slått på, med mindre datamaskinen er koblet til et elektrisk

uttak eller du har satt inn et ekstra batteri.

MERKNAD: Du må bare bruke litium-ion-batterier i datamaskinen.

Datamaskinen støtter ikke nikkelmetallhydrid-batterier (NiMH-batterier).

Før du setter inn et nytt batteri, kontrollerer du batteriladingen ved å

trykke testknappen på batteriet. Hvis batteriet er helt utladet, vil ikke

batterimåleren lyse.

Slik skifter du ut et batteri i batterisporet:

OBS!: Du finner fullstendige instruksjoner i brukerhåndboken.

1

Lagre arbeidet, lukk alle åpne filer og avslutt alle applikasjoner.

2 Ta om nødvendig maskinen ut av dokkstasjonen.

3 Hvis du har et batteri i modulsporet, går du til punkt 5.

MERKNAD: Hvis du velger å skifte batteri mens datamaskinen er i

hvilemodus eller dvalemodus, har du opptil 2 minutter på deg til å fullføre

batteriutskiftningen. Etter 2 minutter slår maskinen seg av, og du mister alle

data som ikke er lagret.

4

Hvis det eneste batteriet i datamaskinen er i batterisporet, og dette

er batteriet du ønsker å erstatte, kan du enten koble datamaskinen

til et strømuttak eller ta vare på dataene på én av følgende måter.

Bruke hvilemodus.

Bruke dvalemodus.

OBS! Hvis du vil ha mer informasjon om hvile- og dvalemodus, kan du se

i brukerhåndboken.

5

Lukk skjermdekselet, snu datamaskinen og fjern batteriet.

Dell Latitude C810 - Systeminformasjon 147

2E409bk0.book Page 148 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Fjerne batteri fra batterisporet

www.dell.com | support.dell.com

6

Skyv det nye batteriet godt på plass i batterisporet. Du hører et klikk

når batteriet er korrekt montert.

7 Avhengig av hvilken strømstyringsmodus datamaskinen er i, trykker du

strømknappen eller åpner skjermen for å gå tilbake til vanlig bruk.

Få hjelp

Dell kan tilby en rekke verktøy som kan hjelpe deg hvis datamaskinen

ikke fungerer som forventet. Hvis du vil ha informasjon om disse

hjelpeverktøyene, kan du se i brukerhåndboken.

Hvis du har problemer med datamaskinen og ikke får tilgang til den

elektroniske brukerhåndboken, kan du bruke Dell Diagnostikk til å finne

årsaken til problemet og hjelpe deg med å løse det. Diagnostikk finner du

Drivere og verktøy-CD-en for datamaskinen.

OBS!: Kjør diagnostikk før du ringer Dells brukerstøtte, ettersom

diagnosetestene gir deg informasjon som du kan trenge når du ringer.

Gjør følgende når du vil starte diagnostikk:

1 Slå av datamaskinen.

2 Ta maskinen ut av dokken hvis den er i dokk.

3 Slå på datamaskinen.

148 Dell Latitude C810 - Systeminformasjon

2E409bk0.book Page 149 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

4 Trykk <F2> når oppstarten begynner, slik at du får tilgang til menyen

for systemkonfigurasjon.

OBS! Skriv ned den nåværende oppstartsrekkefølgen, i tilfelle du vil

gjenopprette den etter at du har kjørt Dell Diagnostikk.

5

Velg følgende oppstartsrekkefølge:

OBS! Du kan bare starte opp fra en CD-ROM-, CD-RW- eller DVD-ROM-

stasjon som er installert som en fast optisk stasjon. Du kan ikke starte opp

fra en av disse modulene som er installert i modulsporet.

Første oppstartsenhet: Diskettstasjon

Andre oppstartsenhet: CD/DVD/CD-RW-stasjon

Tredje oppstartsenhet: Intern harddisk

6 Sett inn CD-en Drivere og verktøy i CD-ROM-stasjonen.

7 Slå av datamaskinen.

8 Slå på datamaskinen.

9 Når du er ferdig med å kjøre diagnostikk, tar du CD-en Drivere og

verktøy ut av CD-ROM-stasjonen.

Hvis du vil endre oppstartsrekkefølgen, gjentar du trinn 1 til 6, og tilpasser

oppstartsrekkefølgen slik at den passer til dine behov. Deretter starter du

datamaskinen på nytt.

Når du starter diagnostikken, vises et skjermbilde med Dell-logoen,

etterfulgt av en melding som forteller deg at diagnostikken blir lastet.

Når diagnostikken er lastet, åpnes Diagnostikk-menyen.

Du velger et alternativ fra denne menyen ved å utheve alternativet og trykke

<Enter>, eller trykke den tasten som tilsvarer den uthevede bokstaven i det

alternativet du velger.

Dell Latitude C810 - Systeminformasjon 149

2E409bk0.book Page 150 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

www.dell.com | support.dell.com

150 Dell Latitude C810 - Systeminformasjon

2E409bk0.book Page 151 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Dell™ Latitude™ C810

Informacje o systemie

www.dell.com | support.dell.com

2E409bk0.book Page 152 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Uwagi, przypomnienia i ostrzeżenia

UWAGA: UWAGA wskazuje wan informacj, pozwalajc lepiej wykorzystać posiadany

system komputerowy.

PRZYPOMNIENIE: Sekcja PRZYPOMNIENIE informuje o sytuacjach, w których wystpuje ryzyko

uszkodzenia sprztu lub utraty danych i przedstawia sposoby uniknicia problemu.

OSTROŻNIE: Sekcja OSTROŻNIE wskazuje potencjalnie niebezpieczną

sytuację, która może spowodować potencjalnie poważne uszkodzenia ciała.

____________________

Informacje zawarte w tym dokumencie mog ulec zmianie bez uprzedzenia.

2001 Dell Computer Corporation. Wszelkie prawa zastrzeone.

Powielanie w jakikolwiek sposób bez pisemnego zezwolenia od firmy Dell Computer Corporation jest surowo

zabronione.

Znaki towarowe uyte w tekcie:

Dell

, logo

DELL

,

Latitude

,

TrueMobile, AccessDirect,

i

DellWare

s znakami

towarowymi firmy Dell Computer Corporation;

Intel

i

Pentium

s zastrzeonymi znakami towarowymi firmy Intel

Corporation;

Microsoft

i

Windows

s zastrzeonymi znakami towarowymi formy Microsoft Corporation.

Tekst moe zawierać take inne znaki towarowe i nazwy towarowe, odnoszce si do podmiotów posiadajcych

prawa do tych znaków i nazw lub do ich produktów. Firma Dell Computer Corporation nie roci sobie praw do

jakichkolwiek znaków towarowych i nazw towarowych, których nie jest prawnym włacicielem.

Produkt ten zawiera technologi ochrony praw autorskich, wykorzystujc pewne rozwizania opatentowane w USA

oraz podlegajce innym prawom o ochronie dóbr intelektualnych, które s własnoci firmy Macrovision Corporation

i innych prawnych włacicieli. Korzystanie z niniejszej technologii ochrony praw autorskich musi być autoryzowane przez

firm Macrovision Corporation. Ponadto jest ona przeznaczona jedynie do uytku domowego i innych ograniczonych

zastosowa, chyba e autoryzacja firmy Macrovision Corporation stanowi inaczej. Przetwarzanie wsteczne

ideasemblacja s zabronione.

Czerwiec 2001 P/N 2E409 Wersja A00

2E409bk0.book Page 153 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Dell™ Latitude™ – informacje

o systemie

Pojemnik na akcesoria komputera przenonego Dell Latitude zawiera

zmniejszon iloć dokumentacji drukowanej. Niniejszy dokument zawiera

informacje na temat rozpoczynania pracy, zasad bezpieczestwa,

zgodnoci z normami oraz gwarancji komputera firmy Dell. Zawiera on take

informacje o innych dostpnych dokumentach firmy Dell oraz o sposobie ich

uzyskania.

Inne dostępne dokumenty

•Instrukcja

Rozpoczcie pracy

, która zawiera instrukcje podłczania

komputera „krok po kroku”.

UWAGA: Instrukcja

Rozpoczcie pracy

nie jest dostpna we wszystkich

regionach.

Przewodniki uytkownika

komputera oraz innych urzdze zawieraj

informacje dotyczce korzystania z komputera, instalowania czci,

takich jak moduły pamici, konfigurowania sterowników i programów

narzdziowych, korzystania z programu konfiguracji systemu oraz

urzdze. Aby uzyskać dostp do dokumentacji elektronicznej

przechowywanej na twardym dysku komputera, naley kliknć

dwukrotnie ikon User’s Guides (Przewodniki uytkownika) znajdujc

si na pulpicie lub menu Start.

Czasami do komputera dołczone s aktualizacje dokumentacji,

opisujce zmiany dokonane w komputerze lub oprogramowaniu.

Naley zawsze przeczytać te aktualizacje

przed

korzystaniem

z dowolnej dokumentacji, poniewa czsto zawieraj one najnowsze

informacje.

Dokumentacja systemu operacyjnego, która jest dołczona, jeeli

system operacyjny został zamówiony w firmie Dell.

Dokumenty w sieci Web

Najnowsze wersje dokumentów znajdujcych si na dysku twardym oraz

inne informacje na temat rozwizywania problemów mona otrzym

w witrynie pomocy technicznej pod adresem http://support.dell.com.

Dell Latitude C810 – informacje o systemie 153

2E409bk0.book Page 154 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Instrukcje norm bezpieczeństwa

i zgodności elektromagnetycznej:

Komputery przenośne

Ponisze informacje okrelaj znaczenie symbolów uywanych

w instrukcjach bezpieczestwa i zgodnoci elektromagnetycznej (EMC).

Uwaga: Ostronie Niebezpieczestwo poraenia

prdem

www.dell.com | support.dell.com

Ryzyko wybuchu Podró samolotem

Ryzyko poaru Korzystanie z tej funkcji na pokładzie

samolotu moe być zabronione

Instrukcje dotyczące bezpieczeństwa

Ogólne

Nie naley podejmować samodzielnych prób naprawy

komputera, chyba e uytkownik jest autoryzowanym

pracownikiem serwisu technicznego. Zawsze naley

postpować cile według instrukcji montau.

W przypadku korzystania z przedłuacza w połczeniu

z zasilaczem, naley upewnić si, e łczne natenie

prdu wszystkich urzdze podłczonych do

przedłuacza nie przekracza dopuszczalnego dla niego

natenia.

Nie naley zatykać niczym otworów i szczelin

wentylacyjnych komputera. Grozi to poarem lub

poraeniem prdem wskutek zwarcia elementów

elektrycznych znajdujcych si wewntrz urzdzenia.

154 Dell Latitude C810 – informacje o systemie

2E409bk0.book Page 155 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Podczas zasilania komputera lub ładowania

akumulatora naley umiecić zasilacz w przewiewnym

miejscu, na przykład na blacie biurka lub na podłodze.

Nie naley przykrywać zasilacza papierami i innymi

przedmiotami, które ograniczałyby moliwoć

chłodzenia. Nie naley równie włczać zasilacza

wewntrz walizki lub torby.

Komputera przenonego nie naley uywać w sytuacji,

gdy jego podstawa przez dłuszy okres czasu

spoczywa na nieosłonitej skórze uytkownika.

Temperatura powierzchni podstawy wzrasta podczas

normalnej pracy (szczególnie jeli podłczony jest

zasilacz). Przedłuajcy si kontakt ze skór moe

prowadzić do uczucia dyskomfortu, a nawet oparze.

Nie naley uywać komputera w pomieszczeniach

wilgotnych ani w pobliu zbiorników i ujć wody, na

przykład przy wannie, zlewie, na brzegu basenu lub

wwilgotnej piwnicy.

Jeli komputer jest wyposaony w modem (zintegrowany

lub opcjonalny, w postaci karty PC), to w trakcie burzy

kabel od modemu powinien zostać odłczony, aby

zapobiec niebezpieczestwu poraenia prdem za

porednictwem linii telefonicznej.

Aby uniknć potencjalnego ryzyka poraenia prdem,

w trakcie burzy nie naley podłczać ani odłcz

adnych przewodów, ani te przeprowadzać napraw

lub zmian w konfiguracji tego produktu. Nie naley

uywać komputer w trakcie wystpowania wyładowa

atmosferycznych, chyba e wszystkie kable zostały

odłczone od komputera, a komputer jest zasilany

zakumulatora.

Jeli komputer wyposaony jest w modem, jego kabel

połczeniowy powinien mieć rozmiar przynajmniej

26 AWG i wtyczk modułow RJ-11 zgodn ze

standardem FCC.

Dell Latitude C810 – informacje o systemie 155

2E409bk0.book Page 156 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

W trakcie pracy karty PC mog nagrzewać si do

wysokich temperatur. Dlatego przy usuwaniu kart PC po

dłuszym okresie pracy naley zachować ostronoć.

Przed rozpoczciem czyszczenia komputera naley

odłczyć zasilanie. Do czyszczenia komputera naley

uywać mikkiej szmatki zwilonej wod. Nie naley

uywać rodków czyszczcych w płynie czy

w aerozolu, które mog zawierać substancje

łatwopalne.

www.dell.com | support.dell.com

Zasilanie

(instrukcje dotyczące bezpieczeństwa, ciąg dalszy)

Naley uywać tylko zasilacza firmy Dell, który został

zatwierdzony do pracy z tym komputerem. Uycie

innego zasilacza moe spowodować poar lub

wybuch.

Przed podłczeniem komputera do gniazda

elektrycznego naley sprawdzić parametry zasilacza

i upewnić si, e wymagane napicie i czstotliwoć

odpowiadaj parametrom ródła zasilania.

Aby odłczyć zasilanie komputera, naley wyłczyć

komputer, wyjć akumulatory i odłczyć zasilacz od

gniazda elektrycznego.

Aby zapobiec niebezpieczestwu poraenia

elektrycznego, kabel zasilacza i kable zasilajce innych

urzdze naley podłczyć do prawidłowo

uziemionych ródeł zasilania. Kable te mog b

wyposaone we wtyczki z trzema bolcami, co

zapewnia właciwe uziemienie. Nie naley uywać

przejciówek ani usuwać bolca uziemiajcego

z wtyczki kabla zasilania. W przypadku korzystania

z przedłuacza naley uywać kabla odpowiedniego

typu, z wtyczk z dwoma lub trzema bolcami,

dopasowanego do kabla zasilacza.

156 Dell Latitude C810 – informacje o systemie

2E409bk0.book Page 157 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

Naley upewnić si, e kabel zasilacza nie jest niczym

przycinity i nie znajduje si w miejscu, w którym

mona potknć si o niego lub na niego nadepnć.

W przypadku korzystania z listwy zasilania, naley

zachować ostronoć podczas podłczania do niej

kabla zasilacza. W przypadku niektórych listew

zasilania moliwe jest nieprawidłowe włoenie wtyczki.

Nieprawidłowe włoenie wtyczki moe spowodow

trwałe uszkodzenie komputera, a take grozić poarem

i/lub poraeniem prdem. Naley upewnić si, e

bolec uziemiajcy wtyczki jest włoony do

odpowiedniego otworu uziemiajcego listwy zasilania.

Akumulator

(instrukcje dotyczące bezpieczeństwa, ciąg dalszy)

Naley uywać tylko modułów akumulatorowych firmy

Dell zatwierdzonych do pracy z tym komputerem. Uycie

urzdze innego typu moe zwikszyć zagroenie

poarem lub wybuchem.

Nie naley przenosić akumulatora w kieszeni, w portfelu

ani w innym pojemniku, w którym istniałoby ryzyko

zwarcia kocówek akumulatora przez przedmioty

metalowe (na przykład klucze lub spinacze do papieru).

Powstały w wyniku zwarcia niekontrolowany przepływ

prdu mógłby doprowadzić do wytworzenia bardzo

wysokich temperatur i zniszczenia akumulatora oraz do

poaru i oparze.

Dell Latitude C810 – informacje o systemie 157

2E409bk0.book Page 158 Thursday, July 5, 2001 9:37 AM

W przypadku niewłaciwego obchodzenia si

z akumulatorem istnieje moliwoć poparzenia.

Akumulatora nie naley rozmontowywać.

Z akumulatorem zniszczonym lub takim, w którym

nastpił wyciek naley obchodzić si z wyjtkow

ostronoci. Jeli akumulator jest uszkodzony, to

moliwy jest wyciek elektrolitu z komór, co moe

spowodować uszkodzenia ciała.

•Akumulator naley przechowywać w miejscu

niedostpnym dla dzieci.

Nie naley przechowywać ani pozostawiać komputera

www.dell.com | support.dell.com

lub akumulatora w pobliu ródeł ciepła, takich jak

kaloryfer, kominek, piec, grzałka elektryczna i innych

urzdze wytwarzajcych ciepło. Po rozgrzaniu do

wysokiej temperatury akumulatory mog eksplodować

lub moe si z nich ulatniać gaz, co moe grozić

poarem.

Akumulatorów nie naley wrzucać do ognia ani

wyrzucać wraz z innymi odpadkami. Grozi to

eksplozj. Zuytego akumulatora naley pozbywać si

w sposób zgodny z instrukcjami producenta lub naley

skontaktować si z lokaln firm zajmujc si

utylizacj odpadów, aby uzyskać instrukcje. Zuytego

lub uszkodzonego akumulatora naley pozbyć si w jak

najkrótszym czasie.

Podróż samolotem

(instrukcje dotyczące bezpieczeństwa, ciąg dalszy)

Korzystanie z komputera firmy Dell™ na pokładzie samolotu

moe być obwarowane przepisami lotniczymi Federal Aviation

Administration i/lub przepisami obowizujcymi w danej linii

lotniczej. Przykładowo, tego rodzaju przepisy/ograniczenia

mog zabraniać uywania podczas pobytu w samolocie

jakiegokolwiek osobistego urzdzenia elektronicznego (PED)

zdolnego do wysyłania fal radiowych lub innych fal

elektromagnetycznych.

158 Dell Latitude C810 – informacje o systemie